GENE GUIDE

CTNNB1-gerelateerd syndroom

Deze gids is niet bedoeld ter vervanging van medisch advies. Raadpleeg uw arts over uw genetische resultaten en gezondheidszorgkeuzes. De informatie in deze handleiding was actueel op het moment dat deze in 2024 werd geschreven. Maar door nieuw onderzoek kan nieuwe informatie aan het licht komen. Mogelijk vindt u het nuttig om deze gids te delen met vrienden en familieleden, of met artsen en leraren van de persoon die Afdrukvoorbeeld heeft.
a doctor sees a patient

Wat is CTNNB1-gerelateerd syndroom?

CTNNB1-gerelateerd syndroom treedt op wanneer er veranderingen zijn in het CTNNB1-gen. Deze veranderingen kunnen ervoor zorgen dat het gen niet werkt zoals het zou moeten.

Sleutelrol

Het CTNNB1-gen speelt een sleutelrol in de communicatie tussen cellen en hoe cellen met elkaar in verbinding staan.

Symptomen

Veel mensen met CTNNB1-gerelateerd syndroom hebben:

  • Intellectuele beperking
  • Ontwikkelingsachterstand
  • Spraakachterstand
  • Motorvertraging
  • Gedragsproblemen, zoals autisme, agressie, aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit, ook wel ADHD genoemd
  • Moeite met slapen
  • Bewegingsproblemen, waaronder hersenverlamming
  • Uitdagingen bij het voeden
  • Problemen met het netvlies zoals minder bloedvaten, gaatjes, littekens en netvliesloslating die tot slechtziendheid kunnen leiden. Een veel voorkomende bevinding kan familiaire exudatieve vitreoretinopathie (FEVR) worden genoemd.
  • Minder vaak voorkomende kenmerken die in verband kunnen worden gebracht met CTNNB1 genetische varianten zijn hartafwijkingen en een overdreven schrikreactie.

Wat veroorzaakt CTNNB1-gerelateerd syndroom?

Onze genen bevatten de instructies, of code, die onze cellen vertellen hoe ze moeten groeien, ontwikkelen en werken. Elk kind krijgt twee kopieën van het CTNNB1-gen: één kopie van de moeder, uit de eicel, en één kopie van de vader, uit het sperma. In de meeste gevallen geven ouders exacte kopieën van het gen door aan hun kind. Maar het proces van het kopiëren van genen is niet perfect. Een verandering in de genetische code kan leiden tot fysieke problemen, ontwikkelingsproblemen of beide.

Soms gebeurt er een willekeurige verandering in het sperma of de eicel. Deze verandering in de genetische code wordt een ‘de novo’, of nieuwe, verandering genoemd. Het kind kan de eerste in de familie zijn bij wie het gen verandert.

De novo veranderingen kunnen in elk gen plaatsvinden. We hebben allemaal wel wat de novo veranderingen, waarvan de meeste geen invloed hebben op onze gezondheid. Maar omdat CTNNB1 een sleutelrol speelt in celcommunicatie, kunnen de novo veranderingen in dit gen een betekenisvol effect hebben.

Onderzoek toont aan dat CTNNB1-gerelateerd syndroom vaak het gevolg is van een de novo verandering in CTNNB1. Bij veel ouders die hun genen hebben laten testen, is de CTNNB1-genverandering niet gevonden bij hun kind dat het syndroom heeft. In sommige gevallen ontstaat CTNNB1-gerelateerd syndroom omdat de genverandering is doorgegeven door een ouder. Dit wordt dominante overerving genoemd.

Dominante erfenis

Kinderen hebben 50% kans om de genetische verandering te erven.

Kind met genetische verandering in CTNNB1-gen

Genetische verandering treedt op in eicel of zaadcel na bevruchting
Kind met de novo genetische verandering in autismegen

Waarom heeft mijn kind een verandering in het CTNNB1-gen?

Geen enkele ouder veroorzaakt het CTNNB1-gerelateerde syndroom van hun kind. We weten dit omdat geen enkele ouder controle heeft over de genveranderingen die ze wel of niet doorgeven aan hun kinderen. Houd er rekening mee dat niets wat een ouder doet voor of tijdens de zwangerschap dit veroorzaakt. De genverandering vindt op zichzelf plaats en kan niet voorspeld of gestopt worden.

Wat is de kans dat andere familieleden of toekomstige kinderen CTNNB1-gerelateerd syndroom hebben?

Elk gezin is anders. Een geneticus of genetisch consulent kan je advies geven over de kans dat dit in jouw familie weer gebeurt.

Het risico om nog een kind te krijgen met CTNNB1-gerelateerd syndroom hangt af van de genen van beide biologische ouders.

    • Als geen van beide biologische ouders dezelfde genverandering heeft die bij hun kind is gevonden, is de kans op nog een kind met het syndroom gemiddeld 1 procent. Deze kans van 1 procent is hoger dan de kans van de algemene bevolking. Het verhoogde risico is te wijten aan de zeer onwaarschijnlijke kans dat meer eicellen van de moeder of zaadcellen van de vader dezelfde verandering in het gen dragen.
    • Als één van de biologische ouders dezelfde genverandering heeft die bij hun kind is gevonden, is de kans op nog een kind met het syndroom 50 procent.

Voor een symptoomvrije broer of zus van iemand die CTNNB1-gerelateerd syndroom heeft, hangt het risico op het krijgen van een kind met het syndroom af van de genen van de symptoomvrije broer of zus en de genen van hun ouders.

    • Als geen van beide ouders dezelfde genverandering heeft die bij hun kind met het syndroom is gevonden, heeft de broer of zus zonder symptomen een kans van bijna 0 procent om een kind te krijgen dat CTNNB1-gerelateerd syndroom heeft.
    • Als één van de biologische ouders dezelfde genverandering heeft die gevonden is bij hun kind met het syndroom, heeft de symptoomvrije broer of zus een kleine kans om ook dezelfde genverandering te hebben. Als de symptoomvrije broer of zus dezelfde genverandering heeft als hun broer of zus die het syndroom heeft, is de kans dat de symptoomvrije broer of zus een kind krijgt dat CTNNB1-gerelateerd syndroom heeft 50 procent.

Voor iemand die CTNNB1-gerelateerd syndroom heeft, is het risico op het krijgen van een kind met het syndroom ongeveer 50 procent.

Hoeveel mensen hebben CTNNB1-gerelateerd syndroom?

In 2019 waren er ongeveer 20 mensen in de wereld met veranderingen in het CTNNB1-gen beschreven in het medisch onderzoek. Het eerste geval van CTNNB1-gerelateerd syndroom werd beschreven in 2012. Wetenschappers verwachten meer mensen met het syndroom te vinden naarmate de toegang tot genetische tests verbetert.

Zien mensen met CTNNB1-gerelateerd syndroom er anders uit?

Mensen die CTNNB1-gerelateerd syndroom hebben, kunnen er iets anders uitzien dan anderen. Het uiterlijk kan variëren en kan enkele van deze kenmerken bevatten, maar niet allemaal:

  • Dunne bovenlip
  • Wijd uit elkaar staande tanden
  • Grote neus
  • Eerlijk, dun haar en een lichte huid

Hoe wordt CTNNB1-gerelateerd syndroom behandeld?

Wetenschappers en artsen zijn nog maar net begonnen met het bestuderen van het CTNNB1-gerelateerde syndroom. Op dit moment zijn er nog geen medicijnen om het syndroom te behandelen. Een genetische diagnose kan mensen helpen beslissen over de beste manier om de aandoening te volgen en therapieën te beheren. Artsen kunnen mensen doorverwijzen naar specialisten voor:

    • Lichamelijk onderzoek en hersenonderzoek.
    • Consulten genetica.
    • Studies naar ontwikkeling en gedrag.
    • Andere kwesties, indien nodig.

Een ontwikkelingspediater, neuroloog of psycholoog kan de vooruitgang in de loop van de tijd volgen en kan helpen:

    • De juiste therapieën voorstellen. Dit kan fysiotherapie, ergotherapie, logopedie of gedragstherapie zijn.
    • Individuele onderwijsplannen (IEP’s) begeleiden.

Specialisten adviseren om zo vroeg mogelijk te beginnen met therapieën voor CTNNB1-gerelateerd syndroom, idealiter voordat een kind naar school gaat.

Raadpleeg een neuroloog als je aanvallen krijgt. Er zijn veel soorten aanvallen en niet alle soorten zijn gemakkelijk te herkennen. Voor meer informatie kun je bronnen raadplegen zoals de website van de Epilepsie Stichting: www.epilepsy.com/learn/types-seizures.

Dit gedeelte bevat een samenvatting van informatie uit belangrijke gepubliceerde artikelen. Het benadrukt hoeveel mensen verschillende symptomen hebben. Raadpleeg het gedeelte Bronnen en referenties van deze gids voor meer informatie over de artikelen.

Problemen met gedrag en ontwikkeling in verband met CTNNB1-gerelateerd syndroom

Leren

Leerproblemen komen vaak voor.

Gedrag

Autisme en andere gedragsproblemen komen vaak voor. Veel mensen slapen slecht.

Spraak

Bijna iedereen heeft een spraakachterstand.

Medische en lichamelijke problemen in verband met CTNNB1-gerelateerd syndroom

Spiertonus

Lage spierspanning kwam vaak voor.

  • 9 van de 10 mensen hebben een lage spierspanning.

Motorische problemen

Motorische vertragingen komen vaak voor.

Groei

Veel mensen hadden een klein hoofd.

  • 12 van de 16 mensen hadden een klein hoofd.

Waar kan ik ondersteuning en hulpmiddelen vinden?


Simons Zoeklicht
is een ander onderzoeksprogramma dat wordt gesponsord en uitgevoerd door de Simons Foundation Autism Research Initiative, ook bekend als SFARI. Als onderdeel van de volgende stap in uw onderzoeksreis, biedt Simons Searchlight u de mogelijkheid om samen te werken met wetenschappers en andere families die dezelfde genverandering hebben. Simons Searchlight is een register voor meer dan 200 genetische veranderingen die in verband worden gebracht met neurologische ontwikkelingsstoornissen, waaronder autismespectrumstoornissen. Simons Searchlight maakt het makkelijker voor onderzoekers om toegang te krijgen tot de informatie die ze nodig hebben om het onderzoek naar een aandoening te bevorderen. Om je aan te melden voor Simons Searchlight, klik je op “Join Us” bovenaan deze pagina.

Andere bronnen:

Meer informatie over Simons Zoeklicht

www.simonssearchlight.org/frequently-asked-questions

Simons Zoeklicht webpagina met meer informatie over CTNNB1

www.simonssearchlight.org/research/what-we-study/ctnnb1

Simons Zoeklicht CTNNB1 Facebook-gemeenschap

Simons Zoeklicht CTNNB1 Facebook-gemeenschap

CTNNB1 Stichting Website

www.CTNNB1.org

Kuur CTNNB1

www.CURECTNNB1.org

Bronnen en referenties

De inhoud van deze gids is afkomstig van gepubliceerde onderzoeken over CTNNB1-gerelateerd syndroom. Hieronder vind je details over elk onderzoek, evenals links naar samenvattingen of, in sommige gevallen, het volledige artikel.

  • Kuechler A. et al. Menselijke genetica, 134, 97-109, (2015). De novo mutaties in bèta-catenine (CTNNB1) blijken een frequente oorzaak te zijn van verstandelijke beperkingen: Uitbreiding van het mutatie- en klinische spectrum www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25326669
  • Kharbanda M. et al. European Journal of Medical Genetics, 60, 130-135, (2017). Klinische kenmerken geassocieerd met de novo verlies van functie-mutaties in CTNNB1 bij tien personen www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27915094